Spieren en pezen maken samen beweging mogelijk. Een spier kan samentrekken en kracht leveren. De pees geeft die kracht door, meestal aan een bot. Daardoor kun je bijvoorbeeld iets optillen, lopen of opstaan.
Spieren en pezen zijn verschillend opgebouwd en reageren niet hetzelfde op belasting. Dat merk je ook bij klachten: spierpijn na inspanning is iets anders dan pijn in een overbelaste pees.
Het verschil tussen spieren en pezen
Een spier bestaat uit spiervezels die kunnen samentrekken en ontspannen. Als een spier samentrekt, wordt hij korter of levert hij spanning. Zo ontstaat de kracht die nodig is om een lichaamsdeel te bewegen of een houding vast te houden.
Een pees bestaat vooral uit stevig bindweefsel. Een pees kan niet zelf samentrekken. Hij brengt de kracht van de spier over op een andere structuur, meestal een bot. Pezen kunnen ook een beetje meeveren en zo helpen bij het opvangen en teruggeven van kracht.
Een pees is niet hetzelfde als een gewrichtsband. Een gewrichtsband verbindt meestal botten met elkaar en helpt een gewricht stevig te houden.
Waar zitten spieren en pezen?
Spieren en pezen zitten op veel plaatsen in je lichaam. Bij spieren die je bewust kunt aanspannen, loopt de overgang van spier naar pees niet altijd precies op dezelfde plek. Sommige pezen zijn lang en duidelijk te voelen, andere zijn kort of breed en liggen dieper.
De plek waar een pees aan een bot vastzit, heet de aanhechting. Daar komt de trekkracht van de spier op het bot terecht. Ook rond die aanhechting kunnen klachten ontstaan.
Zo werken spieren en pezen samen
Als je een tas optilt, spannen spieren zich aan. Via hun pezen trekken ze aan botten. Omdat die botten bij gewrichten kunnen bewegen, komt de tas omhoog. Zet je de tas langzaam weer neer, dan leveren spieren nog steeds kracht terwijl ze langer worden.
Spieren werken vaak samen in groepen. De ene spier helpt een beweging maken, terwijl een andere spier de beweging afremt of helpt controleren. Pezen geven de kracht van die spieren door en krijgen daarbij trekkracht te verwerken.
Je hoeft niet altijd te bewegen om je spieren te gebruiken. Als je een tas stil vasthoudt, blijven spieren aangespannen. Ook dan staat er spanning op de bijbehorende pezen.
Pijn in een spier of pees herkennen
Spierpijn na een nieuwe of zware inspanning voelt vaak als een stijve, gevoelige spier. Je kunt de pijn merken als je de spier gebruikt of erop drukt. Gewone spierpijn wordt meestal binnen enkele dagen minder.
Pijn aan een pees zit vaak op een duidelijkere plek en neemt toe bij bewegingen die die pees belasten. De plek kan ook gevoelig zijn als je erop drukt. Soms voel je vooral stijfheid wanneer je na rust weer begint te bewegen.
Deze verschillen zijn niet altijd duidelijk. Pijn rond een spier of aanhechting kan ook een andere oorzaak hebben. Alleen aan de plaats van de pijn kun je niet met zekerheid zien welk weefsel klachten geeft.
Hoe ontstaan klachten aan spieren en pezen?
Klachten kunnen ontstaan als je spieren of pezen ineens meer moeten doen dan ze gewend zijn. Denk aan zwaar tillen na een periode van weinig beweging of aan vaak dezelfde beweging herhalen. Ook een plotselinge verkeerde beweging kan letsel veroorzaken.
Een spier kan bijvoorbeeld verrekken of scheuren. Een pees kan geleidelijk overbelast raken, maar ook plotseling beschadigen. Pezen passen zich meestal langzamer aan een hogere belasting aan dan spieren. Je kunt je daardoor al sterker voelen terwijl een pees nog niet gewend is aan de nieuwe inspanning.
Bij langdurige peesklachten wordt vaak gesproken van een tendinopathie. De term peesontsteking wordt ook gebruikt, maar er is niet bij iedere pijnlijke pees sprake van een ontsteking.
Wat kun je zelf doen bij pijn?
Pas de activiteit aan die de pijn uitlokt. Dat kan betekenen dat je tijdelijk minder zwaar tilt, minder vaak dezelfde beweging maakt of een oefening eenvoudiger maakt. Helemaal stilhouden is bij gewone spierpijn en veel peesklachten meestal niet nodig. Blijf rustig bewegen binnen wat redelijk gaat.
Bij peesklachten helpt het vaak om de belasting daarna geleidelijk weer op te bouwen. Begin niet meteen opnieuw op het oude niveau als de pijn afneemt. Een fysiotherapeut kan helpen met oefeningen en de opbouw, zeker als de klachten blijven terugkomen.
Paracetamol kan pijn tijdelijk verminderen. Een ontstekingsremmende pijnstiller, zoals ibuprofen, is niet voor iedereen geschikt. Overleg bij twijfel met de apotheek of huisarts. Pijnstilling neemt de oorzaak van overbelasting niet weg.
Neem dezelfde dag contact op met de huisarts of huisartsenpost als je bij een plotselinge pijn een knap voelde en daarna duidelijk minder kracht hebt of een lichaamsdeel niet goed kunt bewegen. Dat kan passen bij een scheur. Zoek ook medische hulp bij een rode, warme en snel dikker wordende plek, vooral als je je ziek voelt of koorts hebt.
Veelgestelde vragen over spieren en pezen
Hoe lang moet je rusten bij een pijnlijke pees?
Dat verschilt per klacht. Volledige rust is meestal niet nodig. Verminder de beweging die de pijn duidelijk erger maakt en bouw die weer rustig op. Blijft de pijn bestaan of belemmert die je dagelijkse bezigheden, bespreek dit dan met je huisarts of fysiotherapeut.
Wat kun je beter niet doen bij peesklachten?
Ga niet door met zwaar belasten als de pijn duidelijk toeneemt. Begin ook niet ineens weer met je oude trainingsgewicht of hoeveelheid zodra het iets beter voelt. Een geleidelijke opbouw geeft de pees tijd om aan de belasting te wennen.
Is massage goed voor een pijnlijke pees?
Een zachte massage kan prettig voelen, maar maakt een beschadigde of overbelaste pees niet vanzelf beter. Stevig masseren kan de pijn juist verergeren. Druk niet hard op een zeer pijnlijke, gezwollen of recent beschadigde plek.
Geef spieren en pezen na een zwaardere inspanning tijd om te herstellen. Door nieuwe belasting rustig op te bouwen, krijgen beide de kans om eraan te wennen.


