De botten van je enkel zijn het scheenbeen, het kuitbeen en het sprongbeen. Samen vormen ze het bovenste spronggewricht: het gewricht waarmee je je voet vooral omhoog en omlaag beweegt. Onder het sprongbeen ligt het hielbeen, dat betrokken is bij bewegingen van de voet naar binnen en naar buiten.
Welke botten vormen je enkel?
De enkel zit tussen je onderbeen en je voet. Drie botten komen samen in het bovenste spronggewricht:
- Het scheenbeen (tibia): dit bot ligt aan de binnenkant van je onderbeen. Het onderste uiteinde vormt het grootste deel van de gewrichtsvlakken boven het sprongbeen.
- Het kuitbeen (fibula): dit bot ligt aan de buitenkant van je onderbeen. Het onderste uiteinde vormt de buitenkant van het enkelgewricht.
- Het sprongbeen (talus): dit bot ligt tussen het onderbeen en de voet. De bovenkant past tussen het scheenbeen en het kuitbeen.
Het scheenbeen en kuitbeen vormen samen een soort vork om het sprongbeen. Als je je voet optilt of je tenen naar beneden wijst, beweegt het sprongbeen in die vork.
De botten die je aan je enkel voelt
Aan beide kanten van je enkel voel je een uitstekende botknobbel. Aan de binnenkant is dat het uiteinde van je scheenbeen: de binnenenkel. Aan de buitenkant voel je het uiteinde van je kuitbeen: de buitenenkel. Deze knobbels heten ook wel enkelknobbels of malleoli.
De buitenenkel zit meestal iets lager en verder naar achteren dan de binnenenkel. Dat is een normaal verschil. Het sprongbeen zelf ligt dieper in de enkel en is niet zo duidelijk als een losse knobbel te voelen.
Een bult op de plek van een enkelknobbel is dus vaak gewoon een deel van het bot. Is een bult nieuw, pijnlijk of ontstaan na een verdraaiing? Dan kan er ook sprake zijn van zwelling of letsel.
Het sprongbeen en het hielbeen
Het sprongbeen verbindt het onderbeen met de voet. Het ligt boven op het hielbeen, dat de achterkant van je voet en je hiel vormt. Tussen deze botten ligt een gewricht dat helpt bij het naar binnen en naar buiten kantelen van de voet.
Die kantelbeweging is handig als je op een ongelijke ondergrond loopt. Samen met andere gewrichten in de voet helpt ze je voet zich aan de ondergrond aan te passen. Het hielbeen hoort niet bij het bovenste spronggewricht, maar speelt wel een rol in de bewegingen vlak onder de enkel.
Hoe blijven de enkelbotten op hun plek?
De vorm van de botten geeft de enkel stevigheid. Ook enkelbanden helpen daarbij. Dit zijn stevige banden van bindweefsel tussen de botten. Aan de binnen- en buitenkant van de enkel beperken ze bewegingen die te ver gaan.
Op de plekken waar de botten in het gewricht tegen elkaar bewegen, zit kraakbeen. Deze gladde laag helpt de botten soepel langs elkaar te bewegen en verdeelt de druk op het gewricht. Rond het gewricht zit een kapsel dat gewrichtsvloeistof bevat.
Bij een verstuiking kunnen de enkelbanden uitrekken of scheuren. Dat is iets anders dan een botbreuk, al kunnen beide letsels na een verkeerde stap voorkomen.
Veelgestelde vragen over de botten van de enkel
Hoe weet je of een enkelbot gebroken is?
Een gebroken enkel kan pijn, zwelling en een blauwe plek geven. Steunen op de voet kan moeilijk zijn. Dezelfde klachten komen ook voor bij een verstuiking, dus je kunt niet zelf met zekerheid vaststellen of een bot gebroken is. Een arts beoordeelt de enkel en bepaalt of een röntgenfoto nodig is.
Kun je na een val of verdraaiing niet op je voet staan, of is de pijn bij de enkelbotten erg hevig? Neem dan dezelfde dag contact op met de huisarts of huisartsenpost. Staat de enkel scheef, is er een open wond met zichtbaar bot of wordt de voet koud en bleek, zoek dan direct medische hulp.
Waar zit de pijn bij enkelartrose?
Bij artrose van het enkelgewricht zit de pijn vaak rond de enkel, bijvoorbeeld aan de voorkant. De enkel kan ook stijf zijn, vooral na rust. Pijn op die plek kan verschillende oorzaken hebben en betekent niet automatisch dat je artrose hebt.
Hoe heet het botje aan de zijkant van je voet?
Dat hangt af van de plek. De knobbel direct aan de buitenkant van je enkel is de buitenenkel, het uiteinde van het kuitbeen. Verder naar voren, aan de buitenrand van je voet, kun je een uitstekend deel van het vijfde middenvoetsbeentje voelen.
Voel je aan beide kanten van je enkel een knobbel, dan voel je dus twee verschillende botten: aan de binnenkant het scheenbeen en aan de buitenkant het kuitbeen.


