Je bilspieren liggen aan de achterkant en zijkant van je bekken. De drie belangrijkste zijn de grote, middelste en kleine bilspier. Samen helpen ze je om je heup te bewegen en je bekken stabiel te houden, bijvoorbeeld als je opstaat, loopt of op één been staat.
Je gebruikt je bilspieren elke dag. Je kunt ze ook gericht trainen. Bij pijn is het nuttig om te weten dat de oorzaak niet altijd in de bilspier zelf zit.
Waar zitten de bilspieren?
In elke bil liggen drie grote bilspieren over elkaar heen. Ze lopen vanaf het bekken naar het bovenbeen:
- De grote bilspier (gluteus maximus) ligt het meest aan de oppervlakte en geeft je bil een groot deel van zijn vorm.
- De middelste bilspier (gluteus medius) ligt vooral aan de bovenkant en zijkant van de bil, deels onder de grote bilspier.
- De kleine bilspier (gluteus minimus) ligt dieper, onder de middelste bilspier.
Onder de grote bilspier liggen ook kleinere spieren, waaronder de piriformis. Die loopt diep in de bil en helpt bij het draaien van de heup. Deze spier hoort niet bij de drie grote bilspieren, maar kan wel een rol spelen bij klachten in de bil.
Wat doen je bilspieren?
De grote bilspier helpt vooral om je heup te strekken: je brengt je bovenbeen naar achteren of komt vanuit een gebogen houding weer rechtop. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer je uit een lage stoel opstaat of een trap oploopt. Deze spier helpt ook om je bovenbeen naar buiten te draaien.
De middelste en kleine bilspier helpen je been zijwaarts te bewegen. Ze houden ook je bekken zo veel mogelijk recht wanneer je op één been steunt. Zonder die steun zou je bekken aan de andere kant gemakkelijker naar beneden zakken.
Bij gewone bewegingen werken je bilspieren samen met andere spieren. Je gebruikt bij opstaan dus niet alleen je billen, maar ook spieren in je benen.
Je bilspieren trainen: drie oefeningen
Met oefeningen voor verschillende bewegingen spreek je de bilspieren op verschillende manieren aan. Begin rustig en kies een uitvoering die je met controle kunt doen. Je hebt voor deze oefeningen geen apparaten nodig.
- De brug: ga op je rug liggen met gebogen knieën en je voeten op de grond. Duw je voeten in de vloer en til je bekken op. Span je billen aan en laat je bekken rustig zakken. Duw niet zo hoog dat je je onderrug sterk hol maakt.
- Opstaan uit een stoel: zet je voeten ongeveer op heupbreedte. Kom rustig overeind en ga weer gecontroleerd zitten. Gebruik een stoel die stevig staat. Lukt het moeilijk, help jezelf dan met je handen op de armleuningen.
- Je been zijwaarts optillen: ga op je zij liggen met je benen gestrekt. Til je bovenste been rustig een stukje op en laat het weer zakken. Houd je bekken zo stil mogelijk en draai niet naar achteren.
Een oefening hoeft geen pijn te doen om effect te hebben. Vermoeidheid in je spieren is normaal, maar stop of maak de beweging kleiner als je scherpe pijn krijgt. Gaan de oefeningen gemakkelijk? Dan kun je ze geleidelijk vaker uitvoeren of bijvoorbeeld een weerstandsband gebruiken.
Hoe voelt een overbelaste bilspier?
Een overbelaste bilspier kan zeurend of gevoelig aanvoelen. Soms merk je de pijn vooral bij opstaan, traplopen of wanneer je op de gevoelige plek drukt. Spierpijn na een nieuwe of zwaardere oefening kan ook tijdelijk zijn.
Bilpijn heeft niet altijd met overbelasting van een bilspier te maken. De pijn kan ook uit een andere plek komen, zoals de onderrug, of met een zenuw samenhangen. Pijn die naar je been uitstraalt is daarom niet automatisch een bilspierprobleem.
Geef een pijnlijke spier rust van de beweging die de klachten duidelijk erger maakt, maar blijf zo mogelijk rustig bewegen. Neem contact op met je huisarts als de pijn aanhoudt, erger wordt of uitstraalt naar je been. Doe dat ook bij tintelingen, een doof gevoel of minder kracht.
Zoek direct medische hulp als je bij rug- of bilpijn plotseling je plas of ontlasting niet meer kunt ophouden, niet kunt plassen, een doof gevoel rond je geslachtsdelen of anus krijgt, of snel minder kracht in je benen krijgt.
Veelgestelde vragen over bilspieren
Is wandelen goed voor je bilspieren?
Ja. Tijdens het wandelen werken je bilspieren mee aan het bewegen en stabiel houden van je heup en bekken. Vooral bergop of trap op moeten ze harder werken. Wandelen is wel anders dan gerichte krachttraining: je maakt de spieren er niet vanzelf zo sterk mee als met oefeningen die je geleidelijk zwaarder maakt.
Gebruik je je bilspieren ook bij fietsen?
Ja, vooral wanneer je kracht op de pedalen zet. Hoeveel je billen meewerken, hangt onder meer af van je houding en hoeveel weerstand je gebruikt. Fietsen is prettig om te bewegen, maar traint je bilspieren niet op alle manieren.
Hoe ontspan je een bilspier?
Wissel lang zitten af met rustig bewegen en zoek een houding waarin de pijn afneemt. Een warme douche of een warmtekussen kan prettig voelen. Een lichte rek kan ook, maar forceer die niet en stop als de pijn toeneemt of naar je been trekt.
Kun je één bilspier apart trainen?
Je kunt met een oefening het accent op een deel van je billen leggen. Bij een zijwaartse beenheffing werken bijvoorbeeld vooral de middelste en kleine bilspier mee. Je schakelt daarbij meestal niet alle andere spieren volledig uit.
Wil je je billen sterker maken, kies dan oefeningen die je rustig en netjes kunt uitvoeren. Zo merk je beter welke beweging voor jouw bilspieren werkt en wanneer je toe bent aan wat meer belasting.


