Je kaakspieren bewegen je onderkaak. Ze zorgen ervoor dat je je mond kunt openen en sluiten, kauwen en je kaak naar voren en opzij kunt bewegen. De belangrijkste kaakspieren liggen bij je wangen, slapen en diep in je gezicht.
Bij veel kauwen of klemmen kunnen deze spieren moe of pijnlijk worden. Kaakpijn komt alleen niet altijd door de spieren: ook een tand of het kaakgewricht kan de oorzaak zijn.
Waar zitten de kaakspieren?
Je hebt aan beide kanten van je hoofd kauwspieren. Sommige kun je makkelijk voelen, andere liggen dieper. De vier belangrijkste zijn:
- De grote kauwspier (masseter): deze loopt van je jukbeen naar de buitenkant van je onderkaak. Je voelt hem bij je wang aanspannen als je je kiezen zacht op elkaar zet. Hij helpt je mond te sluiten.
- De slaapspier (temporalis): deze waaiervormige spier ligt bij je slaap, aan de zijkant van je hoofd. Hij sluit je kaak en helpt je onderkaak naar achteren te bewegen.
- De binnenste vleugelspier: deze ligt diep aan de binnenkant van je onderkaak. Hij helpt bij het sluiten van je mond en bij kauwbewegingen naar opzij.
- De buitenste vleugelspier: deze ligt diep achter je bovenkaak. Hij helpt je onderkaak naar voren en opzij te bewegen en speelt een rol bij het openen van je mond.
Ook spieren onder je onderkaak helpen mee bij het openen van je mond. De kauwspieren werken samen met je kaakgewrichten, die vlak voor je oren liggen.
Zo werken je kaakspieren bij het kauwen
Als je op voedsel bijt, trekken vooral de grote kauwspier, de slaapspier en de binnenste vleugelspier samen. Daardoor gaat je onderkaak omhoog. Om voedsel fijn te malen, beweegt je kaak ook naar links en rechts. Daarbij werken de spieren aan beide kanten samen.
Voor het openen van je mond ontspannen de sluitspieren. Andere spieren helpen de onderkaak naar beneden en naar voren te bewegen. Die bewegingen gebruik je ook bij praten, geeuwen en lachen.
De kauwspieren krijgen signalen via een tak van de drielingzenuw. Die zenuw geeft ook gevoelsinformatie uit een groot deel van je gezicht door.
Hoe herken je gespannen of pijnlijke kaakspieren?
Een gespannen kaakspier kan gevoelig zijn als je erop drukt of als je je mond beweegt. Je kunt bijvoorbeeld pijn voelen in je wang, bij je slaap of voor je oor. Soms zijn je kaken moe na het kauwen of heb je moeite om je mond prettig te openen.
Deze klachten kunnen passen bij overbelasting van de kauwspieren:
- Een zeurend of vermoeid gevoel in je kaak.
- Pijn bij het kauwen, geeuwen of wijd openen van je mond.
- Gevoelige spieren bij je wang of slaap.
- Hoofdpijn bij je slapen, soms vooral na het wakker worden.
- Het gevoel dat je je tanden vaak op elkaar klemt.
De plek van de pijn vertelt niet altijd precies waar die vandaan komt. Oorpijn kan bijvoorbeeld met de kaak te maken hebben, maar ook een andere oorzaak hebben. Een tandarts of huisarts kan helpen de oorzaak te vinden.
Waardoor raken kaakspieren overbelast?
Je kaakspieren kunnen moe worden als je ze vaak of lang aanspant. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij tandenknarsen of kaakklemmen, overdag of tijdens je slaap. Je merkt dat niet altijd zelf.
Ook lang op kauwgom kauwen, vaak op je nagels bijten of veel hard voedsel kauwen kan de spieren extra belasten. Stress kan samengaan met meer klemmen, maar is niet bij iedereen de oorzaak van kaakklachten. Pijn of spanning in je kaak zegt dus niet dat je een bepaalde emotie vasthoudt.
Een pijnlijke kaak hoeft niet door overbelaste spieren te komen. Een ontstoken tand of problemen met het kaakgewricht kunnen bijvoorbeeld ook pijn geven.
Je kaakspieren ontspannen en minder belasten
In een ontspannen houding raken je tanden elkaar meestal niet. Je lippen kunnen losjes gesloten zijn en je tong kan rustig tegen je gehemelte liggen. Merk je dat je klemt, laat je onderkaak dan voorzichtig zakken totdat er wat ruimte tussen je tanden ontstaat.
Deze gewoonten kunnen helpen als je kauwspieren gevoelig zijn:
- Wissel harder voedsel tijdelijk af met eten waarop je minder krachtig hoeft te kauwen.
- Laat kauwgom en andere kauwgewoonten even staan.
- Open je mond rustig en niet verder dan prettig voelt, ook bij het geeuwen.
- Leg eventueel een warme, niet te hete doek tegen je wang als dat prettig voelt.
- Let op momenten waarop je klemt, bijvoorbeeld tijdens het werken of autorijden, en ontspan je kaak dan bewust.
Oefen niet door pijn heen en probeer een vastzittende kaak niet met kracht open te duwen. Een tandarts of fysiotherapeut kan beoordelen of gerichte oefeningen voor jou geschikt zijn.
Wanneer laat je kaakklachten beoordelen?
Maak een afspraak bij je tandarts als je kaakpijn blijft terugkomen, als kauwen pijn doet of als je denkt dat je knarst of klemt. De tandarts kijkt onder meer naar je gebit, kauwspieren en kaakgewrichten. Soms kan een op maat gemaakte opbeetplaat je gebit beschermen bij knarsen. Zo’n plaat neemt de oorzaak van klemmen niet altijd weg.
Neem snel contact op met een tandarts of huisarts als je je mond plotseling niet goed kunt openen of sluiten, als je kaak vastzit, of als je duidelijke zwelling of koorts hebt. Zoek direct hulp bij benauwdheid of slikproblemen door zwelling. Kaakpijn samen met druk of pijn op de borst, zweten of misselijkheid kan op een hartprobleem wijzen: bel dan 112.
Veelgestelde vragen over kaakspieren
Hoe kom je van kaakklemmen af?
Begin met opmerken wanneer je klemt. Ontspan dan je kaak en laat je tanden los van elkaar. Overdag kan dat helpen om de gewoonte te doorbreken. Klemmen tijdens je slaap is lastiger zelf te beïnvloeden. Bespreek terugkerende pijn of slijtage met je tandarts.
Is magnesium goed tegen kaakklemmen?
Er is geen goed bewijs dat magnesiumsupplementen kaakklemmen verhelpen. Extra magnesium is daarom geen standaardbehandeling. Heb je vragen over een mogelijk tekort of over supplementen, bespreek die dan met je huisarts.
Betekent een knappend geluid dat mijn kaakspieren beschadigd zijn?
Nee. Een klik of knap komt vaak uit het kaakgewricht en betekent niet vanzelf dat een spier beschadigd is. Laat je kaak beoordelen als het geluid samengaat met pijn, blokkeren of een beperkte mondopening.
Je kaakspieren komen vaak al tot rust als je minder klemt en ze tijdelijk niet onnodig zwaar belast. Blijft de pijn terugkomen, laat dan onderzoeken waar die precies vandaan komt.


