Boven de 40 graden Celsius wordt koorts serieus, en bij 41 graden of hoger is het verstandig om direct medische hulp te zoeken. Maar de hoogte van de temperatuur is niet het enige dat telt. Wanneer koorts gevaarlijk is, hangt ook af van wie er ziek is, hoe lang de koorts al duurt en welke andere klachten erbij komen.
Wat is koorts eigenlijk?
Koorts betekent dat de temperatuur in je lichaam 38 graden Celsius of hoger is. De meest betrouwbare manier om dit te meten, is via de anus. Dat klinkt misschien ongemakkelijk, maar het geeft het nauwkeurigste resultaat, zeker bij jonge kinderen.
Koorts is op zichzelf geen ziekte. Het is een reactie van je lichaam op een infectie of ontsteking. Je immuunsysteem verhoogt de lichaamstemperatuur bewust, omdat ziekteverwekkers slecht gedijen bij hogere temperaturen. Koorts is dus eigenlijk een teken dat je lichaam zijn werk doet.
Wanneer is koorts gevaarlijk bij volwassenen?
Bij de meeste volwassenen is koorts tot 40 graden Celsius vervelend, maar niet direct gevaarlijk. Boven de 40 graden wordt het oppassen geblazen. Een temperatuur van 41 tot 42 graden of hoger kan schadelijk zijn voor het lichaam en vraagt om snelle medische hulp.
Naast de temperatuur zijn er andere signalen waar je op moet letten. Neem contact op met een arts als je:
- al meer dan drie dagen koorts hebt zonder verbetering
- ernstige hoofdpijn hebt die niet overgaat
- een stijve nek hebt
- moeite hebt met ademen
- verward bent of niet helder denkt
- een huiduitslag hebt die snel groter wordt
- niet kunt plassen of nauwelijks vocht binnenkrijgt
Dit soort klachten samen met koorts kan wijzen op een ernstigere infectie, zoals een hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging. Wacht in dat geval niet af.
Koorts bij kinderen: wanneer bel je de dokter?
Bij kinderen gelden strengere grenzen, vooral bij baby’s. Een baby jonger dan drie maanden met een temperatuur van 38 graden of hoger heeft altijd medische aandacht nodig. Bij zo’n jong kind kan een infectie snel ernstig worden.
Bij kinderen tussen de drie maanden en twee jaar is het verstandig om een arts te bellen als de koorts hoger is dan 39 graden, of als de koorts langer dan twee dagen aanhoudt. Let ook op signalen zoals een kind dat slap is, niet meer drinkt, ongewoon veel huilt of moeilijk wakker te krijgen is. Dat zijn redenen om niet te wachten.
Bij oudere kinderen gelden vergelijkbare signalen als bij volwassenen. De hoogte van de koorts telt, maar het gedrag en de andere klachten van het kind zijn minstens zo belangrijk.
Hoe lang mag koorts aanhouden?
Koorts door een gewone verkoudheid of griep gaat bij de meeste mensen vanzelf over binnen twee tot vier dagen. Thuisarts.nl geeft aan dat koorts meestal niet gevaarlijk is en binnen een paar dagen verdwijnt. Maar als koorts langer dan drie tot vijf dagen aanhoudt zonder dat het beter gaat, is het slim om een huisarts te bellen. Een infectie die niet overgaat, kan een antibioticakuur nodig hebben of een andere behandeling vragen.
Wat kun je zelf doen bij koorts?
Rust nemen en voldoende drinken zijn de twee belangrijkste dingen die je zelf kunt doen. Door koorts verlies je meer vocht dan normaal. Drink water, thee of bouillon om dat aan te vullen.
Koortsverlagers zoals paracetamol kunnen de temperatuur tijdelijk verlagen en je meer comfort geven. Ze bestrijden de oorzaak van de koorts niet, maar ze helpen je lichamelijk wat te ontlasten. Volg altijd de bijsluiter en geef kinderen nooit de volwassendosering.
Je hoeft koorts niet per se te onderdrukken als je je redelijk goed voelt. Je lichaam heeft de verhoogde temperatuur zelf opgewekt als verdediging. Maar als de koorts je uitput of erg hoog oploopt, is het verstandig om iets te nemen.
Directe actie: wanneer bel je 112?
Er zijn situaties waarbij je niet wacht op een afspraak met de huisarts, maar direct 112 belt. Dat zijn:
- een zuigeling jonger dan drie maanden met koorts
- een kind of volwassene die bewusteloos raakt of niet te wekken is
- iemand met hevige koorts én een snel uitbreidende rode of paarse huiduitslag
- ernstige ademhalingsproblemen gecombineerd met koorts
- iemand die stuiptrekkingen krijgt door de koorts
Twijfel je? Bel dan de huisartsenlijn of de huisartsenpost. Zij helpen je inschatten hoe urgent de situatie is.
Koorts is meestal geen reden voor paniek
Koorts voelt onprettig aan, maar is bij gezonde volwassenen en kinderen boven de drie maanden in de meeste gevallen geen reden tot grote zorgen. Het lichaam regelt veel zelf. Zorg voor rust, voldoende vocht en houd de temperatuur in de gaten. Stijgt de koorts flink, houdt het lang aan of komen er alarmsignalen bij? Neem dan contact op met een arts. Beter één keer te vroeg gebeld dan te lang afgewacht.
Veelgestelde vragen
Hoe hoog mag koorts zijn bij een volwassene voordat het gevaarlijk wordt?
Bij volwassenen wordt koorts serieus boven de 40 graden Celsius. Een temperatuur van 41 tot 42 graden of hoger is gevaarlijk en vraagt om directe medische hulp. Maar ook bij lagere koorts moet je op andere signalen letten, zoals verwardheid, een stijve nek of moeite met ademen.
Mijn kind heeft 39 graden koorts. Moet ik naar de dokter?
Bij een kind tussen drie maanden en twee jaar is 39 graden koorts een reden om contact op te nemen met een arts, zeker als de koorts al twee dagen of langer aanhoudt. Let ook op hoe je kind erbij zit: drinkt het nog, is het wakker te krijgen en reageert het op je? Slap gedrag of weigering te drinken zijn extra redenen om te bellen.
Is koorts van 38 graden al gevaarlijk?
Koorts van 38 graden is niet gevaarlijk voor de meeste mensen, maar het betekent wel dat je lichaam ergens op reageert. Voor een baby jonger dan drie maanden is zelfs 38 graden al een reden om direct een arts te bellen. Bij oudere kinderen en volwassenen is 38 graden koorts in de meeste gevallen iets om thuis in de gaten te houden.
Kun je koorts beter niet onderdrukken?
Koorts onderdrukken met paracetamol is niet altijd nodig. Je lichaam heeft de verhoogde temperatuur zelf ingezet als afweer. Maar als de koorts erg hoog is, je uitgeput raakt of je pijn hebt, kan een koortsverlager verlichting geven. Het bestrijdt de oorzaak niet, maar helpt je beter te rusten en voldoende te drinken.
