Acne is een van de meest voorkomende huidproblemen ter wereld, en toch bestaan er veel misverstanden over. Bijna iedereen krijgt er op een bepaald moment in het leven mee te maken. Puistjes, mee-eters, rode vlekken of pijnlijke bultjes: ze kunnen veel invloed hebben op hoe je je voelt. Maar wat zit er eigenlijk achter die uitbarstingen op je huid, en wat kun je er echt aan doen?
Wat er in je huid gebeurt bij puistjes
Je huid heeft kleine haarzakjes met talgklieren. Die klieren maken talg aan, een vettige stof die je huid soepel houdt. Soms maken die klieren te veel talg. Dat vettige laagje, samen met dode huidcellen, kan de haarzakjes verstoppen. Daarin kunnen bacteriën gaan groeien, wat zorgt voor ontstekingen. Die ontstekingen zie je op je huid als rode bultjes, pukkels of pijnlijke zwellingen. Comedonen, de medische naam voor mee-eters, zijn een milder soort verstopte poriën zonder ontsteking. Of de porie open of gesloten is, bepaalt of je een wit of zwart mee-eter krijgt.
Waarom de ene persoon meer last heeft dan de andere
Hormonen spelen een grote rol bij het ontstaan van huidonzuiverheden. Dat verklaart waarom jongeren in de puberteit er zo vaak last van hebben: hun lichaam maakt dan veel meer hormonen aan, wat de talgproductie verhoogt. Maar ook volwassenen, en dan vooral vrouwen, kunnen er last van blijven houden door hormonale schommelingen rond de menstruatie of zwangerschap. Erfelijkheid telt ook mee. Als je ouders er veel last van hadden, is de kans groter dat jij het ook krijgt. Stress is een andere factor die de huid kan beïnvloeden, omdat het lichaam dan stoffen aanmaakt die de talgklieren prikkelen. Chocolade en vette chips zijn overigens niet de schuldigen die mensen er vaak van maken: wetenschappelijk bewijs dat voeding direct puistjes veroorzaakt is beperkt, al kan een ongezond eetpatroon indirect wel invloed hebben.
Wat je zelf kunt doen voor een rustigere huid
Laat je huid zoveel mogelijk met rust. Was je gezicht elke dag met lauw water en gebruik geen gewone zeep, maar een zeepvrij reinigingsmiddel dat speciaal voor de huid bedoeld is. Het is verleidelijk om puistjes uit te knijpen, maar dat maakt het vaak erger en kan littekens achterlaten. Gebruik je handen zo min mogelijk aan je gezicht, want op je handen zitten veel bacteriën. Kies voor niet-comedogene huidverzorgingsproducten; dat zijn producten die de poriën niet verstoppen. Bij milde klachten kun je bij de apotheek of drogist producten kopen met benzoylperoxide of salicylzuur. Die helpen de bacteriën en de verstopping aan te pakken. Geef een product minstens zes tot acht weken de tijd om effect te laten zien, want de huid heeft tijd nodig om te reageren. Smeer ook zonnebrand, want het idee dat de zon huidonzuiverheden droogt en geneest is een fabel. De zon kan de klachten juist verergeren en zorgt voor extra huidschade.
Wanneer je naar de dokter gaat
Niet alle huidproblemen zijn met vrij verkrijgbare middelen op te lossen. Als je last hebt van diepe, pijnlijke ontstekingen, grote cystes of als de klachten na maanden behandelen niet verbeteren, is een bezoek aan de huisarts verstandig. De huisarts kan sterkere crèmes of tabletten voorschrijven, zoals antibiotica of een middel op basis van vitamine A. Bij vrouwen kan de huisarts ook kijken of een hormonale behandeling iets kan betekenen. Bij ernstige of hardnekkige huidklachten wordt soms doorverwezen naar een dermatoloog. Die kan behandelingen inzetten die bij de huisarts niet beschikbaar zijn. Het is goed om te weten dat huidproblemen ook emotionele gevolgen kunnen hebben. Je hoeft niet te wachten totdat het “ernstig genoeg” is: als je je er slecht door voelt, is dat reden genoeg om hulp te zoeken.
Veelgestelde vragen over acne
Kan ik puistjes krijgen als volwassene, ook als ik er als tiener weinig last van had?
Ja, puistjes op volwassen leeftijd komen veel voor. Vooral vrouwen krijgen er soms pas later last van, door hormonale veranderingen zoals de menstruatiecyclus, zwangerschap of de overgang. Ook stress en bepaalde cosmetica kunnen bij volwassenen huidonzuiverheden veroorzaken.
Wat is het verschil tussen een mee-eter en een puistje?
Een mee-eter is een verstopte porie zonder ontsteking. Er zit geen bacteriële infectie bij. Een puistje ontstaat als een verstopte porie ook geïnfecteerd raakt en ontstoken wordt. Dat zie je aan de roodheid, zwelling en soms pus die bij een puistje horen.
Hoe lang duurt het voordat een behandeling werkt?
De meeste behandelingen hebben tijd nodig. Zowel vrij verkrijgbare middelen als producten op recept hebben gemiddeld zes tot acht weken nodig voordat je duidelijk verschil ziet. Sommige behandelingen werken pas na drie maanden goed. Stop dus niet te snel als je geen direct resultaat ziet.
Is het schadelijk om puistjes uit te knijpen?
Puistjes uitknijpen is af te raden. Het kan de ontsteking dieper in de huid duwen, waardoor het erger wordt. Bovendien kunnen er littekens of donkere vlekken achterblijven die lang zichtbaar blijven. Laat puistjes zoveel mogelijk met rust of laat ze behandelen door een professional.
