Tintelingen kennen de meeste mensen wel: dat kriebelige, prikkende gevoel in je vingers, voeten of benen. Soms duurt het maar even, zoals wanneer je te lang op je hand hebt gelegen. Maar soms houdt het gevoel aan, of keert het steeds terug. Dan is het slim om er wat beter naar te kijken. Want je lichaam geeft daarmee een signaal dat iets aandacht verdient.
Waarom je dat prikkende gevoel krijgt
Het kriebelige gevoel ontstaat bijna altijd door een verstoring in de zenuwen of de doorbloeding. Als je zenuw een tijdje wordt platgedrukt, raakt de communicatie tussen je hersenen en dat lichaamsdeel verstoord. Dat merk je dan als een prikkelend of doof gevoel. Dit is op zichzelf niet gevaarlijk en trekt vanzelf weg als je de druk wegneemt. Iets anders is het als de doorbloeding langdurig wordt belemmerd. Dan krijgen je zenuwen te weinig zuurstof, wat ook voor dat bekende kriebelen zorgt. Een bekende oorzaak is een naar binnen gezakt voetgewelf, waarbij de spieren en zenuwen in het onderbeen anders worden belast. Dat geeft soms een dof gevoel of een lichte prikkelende sensatie in de voet of het been.
Ziekten en aandoeningen die een rol kunnen spelen
Regelmatig terugkerende of aanhoudende prikkelingen kunnen wijzen op een onderliggende aandoening. Diabetes is daar een bekend voorbeeld van. Bij een te hoge bloedsuiker raken de zenuwen beschadigd, wat prikkelingen of brandend gevoel in de voeten en handen veroorzaakt. Dit noem je diabetische neuropathie. Ook een hernia kan voor uitstralende pijn en een tintelend gevoel in de benen zorgen, omdat de zenuw in de rug wordt bekneld. Bij mensen die een trombosebeen hebben gehad, kunnen prikkelingen een teken zijn van het posttrombotisch syndroom. Dit is een langdurige aandoening waarbij de beschadigde bloedvaten in het been klachten geven zoals kramp, jeuk en een zwaar of vermoeid gevoel. Prikkelingen in de ledematen kunnen ook voorkomen bij mensen met een tekort aan vitamine B12, omdat dit vitamine nodig is voor een goede werking van de zenuwen.
Wanneer je naar de dokter gaat
Eenmalige, kortdurende prikkelingen zijn bijna altijd onschuldig. Maar er zijn situaties waarbij je beter een dokter kunt raadplegen. Zo is het verstandig om langs te gaan als het gevoel aan één kant van je lichaam zit, als het plotseling optreedt samen met spierzwakte, of als je ook moeite hebt met praten of zien. In dat geval kunnen de klachten wijzen op iets ernstigs zoals een TIA of beroerte, en moet je snel handelen. Ook als de prikkelingen in je handen of voeten weken of maanden aanhouden zonder duidelijke oorzaak, is een bezoek aan de huisarts verstandig. Die kan door middel van bloedonderzoek of een verwijzing naar een neuroloog achterhalen wat er aan de hand is.
Wat je zelf kunt doen bij prikkelingen
Bij lichte, situationgebonden klachten helpen vaak al eenvoudige aanpassingen. Regelmatig bewegen bevordert een goede doorbloeding in de benen en voeten. Mensen die veel zitten, helpen zichzelf al met af en toe opstaan en even rondlopen. Zorg voor voldoende vitamines in je voeding, met name B12 dat zit in vlees, vis, eieren en zuivelproducten. Wie deze producten niet of nauwelijks eet, kan een tekort oplopen. Draag goed passend schoeisel dat je voet goed ondersteunt, want slecht schoeisel kan druk op zenuwen zetten. Roken is slecht voor de bloedvaten en vermindert de doorbloeding, wat prikkelingen kan versterken. Stoppen met roken heeft dan ook een positief effect op dit soort klachten. Bij twijfel geldt altijd: laat het controleren, want vroeg ingrijpen voorkomt grotere problemen.
Veelgestelde vragen
Kunnen prikkelingen in de benen een teken zijn van trombose?
Prikkelingen in het been kunnen soms samenhangen met trombose of de gevolgen ervan. Na een trombosebeen kan het posttrombotisch syndroom ontstaan. Dit syndroom geeft klachten zoals kramp, jeuk, een zwaar gevoel en prikkelingen in het been. Als je eerder trombose hebt gehad en nu dit soort klachten ervaart, is het goed om contact op te nemen met je huisarts.
Is een tinteling aan één kant van het lichaam gevaarlijk?
Een plotselinge tinteling of verlamming aan één kant van het lichaam kan een teken zijn van een beroerte of TIA. Dit is een noodsituatie. Bel dan direct 112, zeker als er ook andere klachten zijn zoals moeite met praten, een hangende mondhoek of wazig zien.
Wat is het verband tussen vitamine B12 en prikkelingen?
Vitamine B12 speelt een belangrijke rol bij de werking van zenuwen. Een tekort aan dit vitamine kan leiden tot zenuwschade, wat zich uit als prikkelingen, een doof gevoel of brandende pijn, vooral in de handen en voeten. Een bloedtest bij de huisarts kan uitwijzen of er sprake is van een tekort.
Kunnen stress of angst prikkelingen veroorzaken?
Ja, stress en angst kunnen prikkelingen veroorzaken. Bij spanning adem je soms sneller dan normaal, wat hyperventilatie wordt genoemd. Daardoor verandert de balans van zuurstof en koolstofdioxide in je bloed, wat een tintelend gevoel in handen, vingers of rond de mond kan geven. Dit is niet gevaarlijk, maar wel onprettig.
