Buikpijn heeft in de meeste gevallen een onschuldige oorzaak, zoals iets wat je hebt gegeten of gedronken. Toch kunnen de oorzaken van buikpijn soms ook wijzen op een aandoening die aandacht nodig heeft. In dit artikel lees je welke oorzaken er zijn, wanneer je je zorgen moet maken en wat je zelf kunt doen.
Voeding als veelvoorkomende oorzaak
Wat je eet en drinkt heeft direct invloed op je buik. Te veel eten, te snel eten of te vet eten kan zorgen voor een opgeblazen gevoel en pijn. Hetzelfde geldt voor te gekruid of bedorven voedsel. Sommige producten zorgen voor extra gas in de darmen, zoals bonen, kool, ui en knoflook. Dit geeft een drukkend of krampend gevoel.
Te weinig vezels eten kan verstopping veroorzaken. Bij verstopping bewegen de darmen trager en bouwt er druk op in de buik. Onvoldoende water drinken verergert dit. Drink genoeg water en eet voldoende groente, fruit en volkoren producten om je darmen goed te laten werken.
Voedselallergie of voedselintolerantie
Sommige mensen reageren slecht op bepaalde voedingsstoffen. Een bekende oorzaak is lactose-intolerantie: dan kun je melksuiker niet goed verteren. Dit geeft buikpijn, een opgeblazen gevoel en diarree na het eten van zuivelproducten. Ook glutenintolerantie of coeliakie kan buikklachten geven. Bij coeliakie reageert het lichaam op gluten, een eiwit in onder andere tarwe en rogge.
Als je merkt dat je na het eten van bepaalde producten steeds buikpijn krijgt, is het verstandig om dit bij te houden in een eetdagboek. Zo ontdek je sneller welk voedsel de klachten veroorzaakt.
Maag- en darmklachten
Verschillende aandoeningen aan de maag of darmen kunnen buikpijn veroorzaken. Veelvoorkomende voorbeelden zijn:
- Maagzuurklachten of brandend maagzuur: zuur stijgt op vanuit de maag en geeft een branderig gevoel achter het borstbeen of in de bovenbuik.
- Prikkelbare darm syndroom (PDS): de darmen reageren extra gevoelig, wat leidt tot buikpijn, diarree of verstopping zonder duidelijke lichamelijke oorzaak.
- Gastro-enteritis: een ontsteking van maag en darmen door een virus of bacterie. Je kunt hierbij last hebben van buikkrampen, misselijkheid, braken en diarree.
- Voedselinfectie: het eten van besmet voedsel kan binnen enkele uren tot buikpijn leiden.
Stress en spanning
Je darmen en je hersenen zijn nauw met elkaar verbonden. Veel stress of spanning kan direct invloed hebben op hoe je darmen werken. Sommige mensen krijgen buikpijn voor een spannende situatie, zoals een presentatie of een moeilijk gesprek. Dit wordt ook wel een gespannen buik of zenuwachtige maag genoemd.
Bij langdurige stress kunnen de klachten aanhouden. Ontspanning, voldoende slaap en bewegen helpen om de darmen rustiger te houden. Als stress een duidelijke rol speelt in jouw buikklachten, kan het zinvol zijn om hierover te praten met een huisarts of psycholoog.
Wanneer ga je naar de dokter?
De meeste buikpijn gaat vanzelf over. Toch zijn er situaties waarbij je beter een dokter kunt raadplegen. Ga naar de huisarts als:
- de buikpijn langer dan een paar dagen aanhoudt zonder verbetering
- de pijn heel heftig is of plotseling erger wordt
- je koorts hebt samen met de buikpijn
- je bloed ziet in de ontlasting of bij het braken
- je gewicht verliest zonder duidelijke reden
- de pijn steeds terugkomt op dezelfde plek
Bij kinderen en ouderen is het verstandig om eerder contact op te nemen met een arts, omdat klachten bij hen sneller kunnen verslechteren.
Wat kun je zelf doen bij buikpijn?
Bij lichte buikpijn zonder andere klachten kun je een aantal dingen zelf proberen. Rust nemen helpt, net als een kruik of warmwaterfles op de buik. Dit ontspant de buikspieren en kan de pijn verlichten. Eet kleine porties en vermijd voedsel dat je klachten lijkt te verergeren.
Zorg ook voor voldoende beweging. Wandelen helpt de darmen op gang te komen, vooral bij verstopping. Drink voldoende water en beperk koffie, alcohol en frisdrank, want deze kunnen de maag extra prikkelen.
Veelgestelde vragen
Kan buikpijn ook door stress komen?
Ja, buikpijn kan zeker door stress veroorzaakt worden. De darmen en de hersenen zijn nauw verbonden. Bij spanning of stress kunnen de darmen anders reageren, wat leidt tot krampen, een opgeblazen gevoel of diarree. Dit noemen mensen soms ook een zenuwachtige maag.
Wat is het verschil tussen een voedselintolerantie en een voedselallergie?
Bij een voedselallergie reageert het immuunsysteem op een bepaalde stof in voeding. Dit kan snel en heftig gaan, soms met huiduitslag of ademhalingsklachten. Bij een voedselintolerantie, zoals lactose-intolerantie, heeft het lichaam moeite met het verteren van een stof. De klachten, waaronder buikpijn en diarree, komen dan later en zijn minder ernstig.
Op welke plek in de buik zit de pijn en wat zegt dat?
De plek van de pijn kan een aanwijzing geven. Pijn in de rechteronderbuik kan wijzen op de appendix. Pijn in de bovenbuik komt vaak voor bij maagproblemen of brandend maagzuur. Pijn rondom de navel is vaak een teken van darmproblemen. Toch is de plek alleen nooit genoeg om zeker een oorzaak vast te stellen. Een arts kan dit beter beoordelen.
Wanneer is buikpijn een reden om direct hulp te zoeken?
Zoek direct hulp als de buikpijn plotseling heel heftig is, als de buik hard en gespannen aanvoelt, als je flauwvalt of als je bloed braakt of verliest via de ontlasting. Dit kunnen tekenen zijn van een ernstige aandoening die snel behandeld moet worden. Bel dan de huisartsenpost of 112.
