Constipatie is iets wat bijna iedereen wel eens meemaakt, maar waar weinig mensen openlijk over praten. Je buik voelt vol en gespannen, naar het toilet gaan lukt nauwelijks en als het dan lukt, is de ontlasting hard en droog. Dat is niet alleen ongemakkelijk, het kan ook pijnlijk zijn. Gelukkig zijn er veel dingen die je zelf kunt doen om je darmwerking weer op gang te brengen.
Wat er in je darmen gebeurt bij verstopping
Normaal gesproken bewegen de darmen voortdurend om voedsel verder te duwen. Dit gaat vanzelf, zonder dat je er iets voor hoeft te doen. Bij obstipatie gaat dat proces trager dan normaal. De ontlasting blijft langer in de dikke darm zitten, waardoor er steeds meer vocht uit wordt opgenomen. Het gevolg is harde, droge poep die moeilijk naar buiten komt. Sommige mensen hebben minder dan drie keer per week ontlasting, moeten erg persen of hebben het gevoel dat de darm nooit helemaal leeg is. Al deze klachten horen bij verstopping. Het is een veelvoorkomend probleem dat mensen van alle leeftijden kan treffen, van jonge kinderen tot ouderen.
Veelvoorkomende oorzaken van trage darmwerking
Te weinig vezels eten is een van de meest voorkomende oorzaken van verstopping. Vezels zitten in volkorenbrood, groente, fruit, noten en peulvruchten. Ze werken als een spons in de darm: ze houden vocht vast en zorgen ervoor dat de ontlasting zachter en dikker blijft, zodat die makkelijker beweegt. Wie weinig vezels eet, merkt dat de darm minder goed op gang komt. Maar vezels alleen zijn niet genoeg: ook te weinig drinken speelt een grote rol. Zonder voldoende water kunnen vezels hun werk niet doen. Verder zijn weinig beweging, stress, een veranderd dagritme en bepaalde medicijnen bekende factoren die de stoelgang kunnen vertragen. Soms heeft verstopping een medische oorzaak, zoals een trage schildklier of een darmprobleem. In dat geval is het verstandig om een arts te raadplegen.
Wat je zelf kunt doen om de stoelgang te verbeteren
De eerste stap is meer vezels eten. Wie dat geleidelijk doet, voorkomt dat de buik opgeblazen raakt. Begin met extra groente bij de warme maaltijd, een stuk fruit tussendoor of volkoren brood in plaats van wit brood. Drink daarbij voldoende water, zo’n anderhalve tot twee liter per dag. Regelmatig bewegen helpt ook: wandelen, fietsen of sporten zet de darmwerking aan. Daarnaast is het slim om naar het toilet te gaan op vaste momenten, bijvoorbeeld na het ontbijt. Op dat moment zijn de darmen van nature actiever. Neem de tijd en pers niet te hard, dat kan aambeien veroorzaken. Als aanpassingen in eten en bewegen niet genoeg helpen, zijn er vrij verkrijgbare middelen bij de apotheek, zoals laxeermiddelen of vezelsupplementen. Die zijn bedoeld voor kortdurend gebruik. Bij langdurige klachten is het verstandig om naar de huisarts te gaan.
Wanneer je beter naar de huisarts kunt gaan
Kortdurende verstopping is bijna altijd onschuldig en gaat vanzelf over met wat extra aandacht voor voeding en beweging. Maar soms geven de klachten aan dat er iets anders aan de hand is. Ga naar de huisarts als de verstopping langer dan drie weken aanhoudt, als je bloed bij de ontlasting ziet, als je onbedoeld afvalt of als je buikpijn hebt die niet overgaat. Ook als je plotseling last krijgt van verstopping terwijl dat normaal niet zo is, is het goed om dat te laten checken. Een arts kan onderzoeken of er een onderliggende oorzaak is en advies geven over de beste aanpak. Zeker bij oudere mensen of mensen die veel medicijnen gebruiken, verdient verstopping extra aandacht.
Veelgestelde vragen
Hoeveel keer per week naar het toilet gaan is normaal?
Er is geen vaste regel voor hoe vaak iemand naar het toilet moet voor de stoelgang. De meeste mensen gaan tussen de drie keer per dag en drie keer per week. Zolang de ontlasting zacht is en zonder pijn naar buiten komt, is er niets aan de hand. Gaat iemand minder dan drie keer per week en is de ontlasting hard of pijnlijk, dan kan er sprake zijn van verstopping.
Kunnen bepaalde voedingsmiddelen verstopping erger maken?
Ja, sommige voedingsmiddelen kunnen de stoelgang vertragen. Witte rijst, witbrood, kaas en bewerkte producten bevatten weinig vezels en kunnen bijdragen aan harde ontlasting. Dit betekent niet dat je deze producten nooit mag eten, maar een voeding met veel vezels uit groente, fruit en volle granen helpt de darmwerking beter op gang te houden.
Mag je laxeermiddelen langdurig gebruiken?
Laxeermiddelen zijn bedoeld als tijdelijke oplossing bij verstopping. Langdurig gebruik wordt afgeraden, omdat de darmen er afhankelijk van kunnen worden. Als iemand vaker dan een paar weken laxeermiddelen nodig heeft, is het verstandig om dit met een huisarts te bespreken. Die kan adviseren over een aanpak die beter bij de situatie past.
Kan stress echt zorgen voor problemen met de stoelgang?
Ja, stress heeft een duidelijke invloed op de darmen. De darmen en de hersenen staan in nauw contact met elkaar via het zenuwstelsel. Bij spanning of onrust kan de darmwerking trager worden, wat verstopping in de hand werkt. Omgekeerd kan stress bij sommige mensen juist voor diarree zorgen. Ontspanning, voldoende slaap en beweging kunnen helpen om dit in balans te houden.
