Wat doen je hersenen? Ze verwerken wat je ziet, hoort en voelt, sturen je bewegingen aan en helpen je denken, leren en emoties ervaren. Ook regelen ze samen met de rest van je lichaam processen waar je niet bewust mee bezig bent, zoals je ademhaling en slaap.
Veel van die taken gebeuren tegelijk. Als je bijvoorbeeld een straat oversteekt, kijk en luister je naar het verkeer, schat je afstanden in en stuur je je benen aan.
Wat doen je hersenen met wat je ziet, hoort en voelt?
Via je zintuigen krijgen je hersenen voortdurend informatie binnen. Je ogen vangen bijvoorbeeld licht op en je oren geluid. Je hersenen verwerken die signalen, waardoor je kunt herkennen wat er om je heen gebeurt.
Zie je een bal op je afkomen, dan helpt je brein je om de beweging te volgen en te bepalen of je hem wilt vangen of ontwijken. Voel je iets scherps onder je voet, dan helpt die informatie je om je stap aan te passen.
Je wordt je niet van elk signaal even bewust. Als je op een gesprek let, merk je achtergrondgeluiden vaak minder op. Een plotseling hard geluid kan je aandacht juist trekken.
Bewegingen aansturen en bijsturen
Je hersenen helpen je lichaam bewegen. Dat geldt voor bewuste bewegingen, zoals een glas pakken, maar ook voor het bewaren van je houding terwijl je zit of staat. Bij een beweging werken je hersenen samen met je spieren en ontvangen ze informatie uit je lichaam.
Pak je een glas, dan moeten je hand en vingers op het juiste moment bewegen. Ondertussen voel je hoe zwaar het glas is en hoe stevig je het vasthoudt. Met die informatie kun je je beweging aanpassen. Ook bij lopen, fietsen en schrijven helpen je hersenen om bewegingen op elkaar af te stemmen.
Denken, leren en keuzes maken
Je gebruikt je hersenen om aandacht te richten, problemen op te lossen en keuzes te maken. Wil je bijvoorbeeld een maaltijd bereiden, dan bedenk je wat je nodig hebt en in welke volgorde je iets doet. Je past je plan aan als een ingrediënt op is.
Je brein helpt je ook om te leren van ervaringen. Als je een nieuwe handeling oefent, kan die na verloop van tijd makkelijker gaan. Je hoeft dan vaak minder bewust na te denken over elke stap. Je hersenen kunnen hun verbindingen aanpassen door wat je doet en meemaakt.
Bij praten en luisteren werken verschillende vaardigheden samen. Je herkent woorden, geeft ze betekenis en bedenkt een reactie. Ook lezen, schrijven en rekenen vragen om samenwerking tussen meerdere hersenfuncties.
Emoties en gedrag
Je hersenen zijn betrokken bij emoties zoals blijdschap, angst en verdriet. Die gevoelens ontstaan niet los van de situatie: wat je waarneemt, wat je eerder hebt meegemaakt en hoe je lichaam reageert, spelen mee.
Hoor je onverwacht een harde knal, dan kun je schrikken en sneller gaan ademen. Zodra je ziet dat er een ballon is geknapt, kan die reactie weer afnemen. Je hersenen helpen je zo betekenis te geven aan een gebeurtenis en erop te reageren.
Ook bij sociaal contact speelt je brein een rol. Het helpt je bijvoorbeeld een gezichtsuitdrukking te herkennen, naar iemands woorden te luisteren en te bedenken hoe je reageert. Een gezichtsuitdrukking vertelt alleen niet altijd precies wat iemand voelt.
Je lichaam regelen, ook als je er niet aan denkt
Je hersenen helpen processen te regelen die doorgaan zonder dat je er bewust opdracht voor geeft. Denk aan ademhaling, hartslag en lichaamstemperatuur. Ze ontvangen daarbij ook signalen uit je lichaam en reageren op veranderingen.
Als je gaat hardlopen, hebben je spieren meer zuurstof nodig. Je ademhaling en hartslag passen zich aan de inspanning aan. Bij warmte helpen je hersenen mee om reacties op gang te brengen die je lichaam afkoelen, zoals zweten.
Je brein speelt daarnaast een rol bij honger, dorst, wakker zijn en slapen. Je hoeft dus niet voortdurend bewust te beslissen wanneer je lichaam op zulke veranderingen reageert.
Hoe werken die taken samen in het dagelijks leven?
Hersenfuncties staan niet op zichzelf. Tijdens het koken zie je bijvoorbeeld dat water kookt, hoor je een timer en ruik je het eten. Je besluit wat eerst moet gebeuren en beweegt je handen om het vuur lager te zetten.
Raak je daarbij een hete pan aan, dan kun je je hand snel terugtrekken. Je voelt pijn en kunt daarna besluiten een pannenlap te pakken. Waarnemen, reageren en een keuze maken lopen in zo’n situatie door elkaar heen.
Niet elke handeling vraagt evenveel bewuste aandacht. Een bekende route lopen kan bijna vanzelf gaan, terwijl je bij een onbekend kruispunt meer moet opletten. Ook dan werken verschillende taken van je hersenen samen.
Veelgestelde vragen over wat je hersenen doen
Waarom zijn je hersenen belangrijk?
Je hersenen helpen je lichaam aan te sturen en laten je reageren op de wereld om je heen. Ze zijn betrokken bij zowel bewuste taken, zoals een gesprek voeren, als bij processen zoals ademhalen.
Wat doen je hersenen terwijl je slaapt?
Ook tijdens je slaap blijven je hersenen actief. Ze helpen onder meer bij het regelen van lichaamsfuncties en bij het verwerken en vastleggen van ervaringen. Slaap is daardoor onder meer belangrijk voor leren en onthouden.
Doen je hersenen alles bewust?
Nee. Je merkt sommige taken duidelijk op, zoals het maken van een keuze. Andere processen, zoals veel van de regeling van je hartslag, verlopen zonder dat je erbij nadenkt.
Hoe merk je dat een hersenfunctie verstoord is?
Dat hangt af van de oorzaak en de functie die is geraakt. Mogelijke signalen zijn moeite met spreken, bewegen, zien of onthouden. Zulke klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Bespreek nieuwe of aanhoudende klachten met je huisarts.
Ontstaan klachten zoals een scheve mond, een verlamde arm of moeilijk praten plotseling? Bel direct 112. Dat kunnen tekenen van een beroerte zijn, waarbij snelle hulp nodig is.


