Informatie in je hersenen wordt verwerkt doordat zenuwcellen signalen aan elkaar doorgeven. Je hersenen combineren die signalen met eerdere ervaringen en de situatie waarin je je bevindt. Zo kun je bijvoorbeeld een geluid herkennen, begrijpen waar het vandaan komt en erop reageren.
Dat gebeurt niet alleen bewust. Ook als je ergens niet op let, verwerken je hersenen een deel van de informatie die binnenkomt.
Hoe komt informatie in de hersenen terecht?
Je zintuigen vangen prikkels op uit je omgeving. Je ogen reageren bijvoorbeeld op licht, je oren op geluid en je huid op aanraking. Ook vanuit je lichaam komen signalen binnen, zoals informatie over pijn of de stand van je spieren.
Zintuigcellen zetten prikkels om in signalen die via zenuwen naar het centrale zenuwstelsel gaan. Je hersenen verwerken die signalen vervolgens in samenwerkende gebieden. Welke route een signaal volgt, hangt af van het soort informatie.
Bij sommige snelle reacties hoeft informatie niet eerst bewust te worden verwerkt. Als je iets heets aanraakt, kun je je hand al terugtrekken voordat je bewust merkt hoe heet het voorwerp is.
Hoe geven hersencellen informatie door?
Zenuwcellen, ook wel neuronen genoemd, communiceren met elektrische en chemische signalen. Een elektrisch signaal verplaatst zich door een zenuwcel. Bij de overgang naar een volgende cel komen meestal signaalstoffen vrij. Die kunnen de volgende cel actiever maken of juist afremmen.
Een gedachte of waarneming zit niet als een kant-en-klaar bericht in één cel. Veel zenuwcellen zijn tegelijk actief en vormen samen patronen. Die patronen veranderen wanneer je iets nieuws meemaakt of leert.
Verbindingen tussen zenuwcellen kunnen sterker of zwakker worden. Door herhaling kan een vaardigheid, zoals een vertrouwde fietsroute volgen, makkelijker gaan. Dat betekent niet dat alles wat je vaak doet volledig automatisch wordt: je blijft bijvoorbeeld reageren op onverwacht verkeer.
Van losse signalen naar een herkenbare situatie
Je hersenen voegen informatie uit verschillende zintuigen samen. Zie je een hond en hoor je tegelijk geblaf, dan helpen beide signalen je om te begrijpen wat er gebeurt. Ook de omgeving en wat je eerder hebt meegemaakt spelen mee.
Daarbij vullen je hersenen soms informatie in. Hoor je een bekende zin in een rumoerige ruimte, dan kun je ontbrekende woorden vaak toch begrijpen. Dat gaat niet altijd goed: je kunt ook denken dat iemand iets anders zei dan werkelijk het geval was.
Waarnemen is dus meer dan signalen ontvangen. Je hersenen geven er ook betekenis aan, op basis van de informatie die op dat moment beschikbaar is.
Aandacht bepaalt welke informatie voorrang krijgt
Je krijgt voortdurend meer prikkels binnen dan je bewust kunt volgen. Aandacht helpt je om bepaalde informatie voorrang te geven. Tijdens een gesprek kun je je bijvoorbeeld richten op de stem van de ander, terwijl het geluid van verkeer naar de achtergrond verdwijnt.
Die selectie is niet perfect. Een hard geluid of het horen van je eigen naam kan je aandacht trekken, ook wanneer je met iets anders bezig bent. Daardoor kun je een deel missen van wat iemand net vertelde.
Probeer je twee taken tegelijk te doen die allebei veel aandacht vragen, dan wissel je meestal snel tussen die taken. Dat kan meer fouten opleveren. Een bericht lezen terwijl je naar iemand luistert, maakt het bijvoorbeeld lastiger om het gesprek goed te volgen.
Stress en vermoeidheid beïnvloeden de verwerking
Bij stress kun je merken dat je aandacht vooral naar een probleem of mogelijke dreiging gaat. Je kunt daardoor moeite hebben om andere informatie op te nemen of je op een taak te concentreren. Ook vermoeidheid kan ervoor zorgen dat je trager reageert of sneller iets mist.
Merk je dat je moeite hebt met concentreren, probeer dan één taak tegelijk te doen en storende prikkels, zoals meldingen op je telefoon, weg te nemen. Blijven concentratieproblemen bestaan of belemmeren ze je dagelijks leven, bespreek ze dan met je huisarts. Stress is niet de enige mogelijke oorzaak.
Ontstaan plotseling klachten zoals moeite met praten, een scheve mond of krachtsverlies aan één kant van je lichaam? Bel direct 112.
Veelgestelde vragen over informatie in de hersenen
Verwerken je hersenen informatie terwijl je slaapt?
Ja. Tijdens de slaap blijven je hersenen actief. Slaap helpt onder meer bij het verwerken en vastleggen van ervaringen die je overdag hebt opgedaan.
Kun je alle informatie die binnenkomt bewust waarnemen?
Nee. Veel signalen bereiken je bewustzijn niet of krijgen weinig aandacht. Toch kunnen ze invloed hebben op hoe je reageert, bijvoorbeeld wanneer een onverwacht geluid je laat opkijken.
Waarom kun je een bekend woord soms niet verstaan?
Achtergrondgeluid kan delen van spraak overstemmen. Je hersenen gebruiken de rest van de zin en de situatie om de betekenis aan te vullen, maar dat lukt niet altijd of leidt soms tot een verkeerde interpretatie.
Wil je informatie beter volgen, geef jezelf dan de ruimte om je op één ding te richten. Vooral bij een gesprek in een drukke omgeving kan een rustigere plek helpen om minder woorden te missen.


