Het striatum in de hersenen is een gebied dat helpt bij het aansturen van bewegingen, het aanleren van gewoontes en het verwerken van beloning. Het ligt diep in de grote hersenen en maakt deel uit van de basale kernen: groepen zenuwcellen die met elkaar samenwerken.
Waar ligt het striatum in de hersenen?
Het striatum ligt aan beide kanten diep in de hersenen, onder de hersenschors. Er is dus een striatum in de linkerhersenhelft en een in de rechterhersenhelft. Het ontvangt signalen uit verschillende hersengebieden en geeft informatie door aan andere delen van de basale kernen.
De naam striatum betekent ongeveer ‘gestreept’. Die naam verwijst naar het gestreepte uiterlijk dat je op een doorsnede van de hersenen kunt zien. Dat ontstaat doordat banen van zenuwvezels door het gebied lopen.
Uit welke delen bestaat het striatum?
Het striatum wordt vaak verdeeld in een bovenste en een onderste deel:
- Het dorsale striatum: dit bovenste deel bestaat uit de nucleus caudatus en het putamen. Het speelt onder meer een rol bij bewegingen en het aanleren van gewoontes.
- Het ventrale striatum: dit onderste deel omvat onder meer de nucleus accumbens. Het is betrokken bij motivatie en het verwerken van beloning.
De globus pallidus ligt naast het striatum en hoort ook bij de basale kernen. Dit gebied werkt nauw samen met het striatum, maar is niet hetzelfde. De naam corpus striatum wordt soms gebruikt voor het striatum en de globus pallidus samen.
Wat doet het striatum in de hersenen?
Het striatum helpt de hersenen om informatie te verwerken en passende acties te kiezen. Dat doet het niet alleen: het werkt samen met andere hersengebieden. De belangrijkste functies zijn:
- Bewegingen: het striatum helpt bij het kiezen en regelen van bewegingen. Het draagt eraan bij dat gewenste bewegingen op gang komen en andere bewegingen worden onderdrukt.
- Gewoontes leren: door herhaling kunnen handelingen steeds gemakkelijker verlopen. Denk aan een bekende route fietsen zonder bij elke afslag bewust na te denken.
- Beloning en motivatie: het striatum helpt informatie over mogelijke beloningen te verwerken. Dat speelt mee bij de keuze om een handeling te herhalen.
De signaalstof dopamine helpt het striatum bij deze processen. Dopamine speelt bijvoorbeeld een rol bij het leren van de uitkomst van een handeling en bij het regelen van bewegingen.
Wat merk je als het striatum beschadigd raakt?
Schade aan het striatum kan invloed hebben op bewegen, gedrag en leren. Welke klachten ontstaan, hangt onder meer af van de plaats en de oorzaak van de schade. Iemand kan bijvoorbeeld trager bewegen, ongewilde bewegingen maken of moeite krijgen om handelingen te plannen.
Het striatum is betrokken bij aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson en de ziekte van Huntington. Bij Parkinson raakt de aanvoer van dopamine naar het striatum verstoord. Bij Huntington raken onder meer zenuwcellen in het striatum beschadigd.
Ook een beroerte kan dit gebied treffen. Ontstaan plotseling klachten zoals een scheve mond, een verlamde arm of problemen met spreken? Bel direct 112. Na schade kunnen sommige functies verbeteren, bijvoorbeeld met revalidatie, maar volledig herstel is niet altijd mogelijk.
Het striatum werkt dus op de achtergrond mee wanneer je beweegt, een gewoonte aanleert of iets doet waarvoor je een beloning verwacht.


