De spieren en pezen van de schouder zorgen samen dat je je arm kunt bewegen en dat de schouderkop op zijn plaats blijft. De spieren leveren de kracht. Hun pezen verbinden de spieren met bot en geven die kracht door. Vooral de vier pezen van de rotator cuff en de lange bicepspees spelen een belangrijke rol rond het schoudergewricht.
Dankzij deze samenwerking kun je je arm bijvoorbeeld optillen, draaien en naar voren brengen. De schouder is daardoor beweeglijk, maar spieren en pezen moeten ook hard werken om het gewricht tijdens die bewegingen stabiel te houden.
Waar zitten de spieren en pezen van de schouder?
De schouderkop is het bovenste, ronde deel van het bovenarmbeen. Hij beweegt in een ondiepe kom van het schouderblad. Rond de kop liggen spieren en pezen die de beweging sturen en de kop helpen centreren in de kom.
Een belangrijke groep ligt dicht tegen het gewricht aan: de rotator cuff, ook wel het rotatorenmanchet genoemd. Deze bestaat uit vier spieren en hun pezen. De pezen lopen langs de schouderkop en hechten eraan vast. Samen vormen ze een soort manchet rond een groot deel van de kop.
Ook de biceps heeft een pees die door de schouder loopt: de lange bicepspees. Die begint boven aan de schouderkom en loopt langs de voorkant van de schouder naar de bovenarm. De biceps heeft daarnaast een korte pees die aan een uitsteeksel van het schouderblad vastzit.
De vier pezen van de rotator cuff
Elke spier van de rotator cuff heeft een eigen taak. Ze werken vaak tegelijk, zodat de schouderkop tijdens een beweging goed in de kom blijft.
- Supraspinatus: loopt boven op het schouderblad. De pees helpt de arm zijwaarts op te tillen, vooral bij het begin van die beweging.
- Infraspinatus: ligt aan de achterkant van het schouderblad. Deze spier helpt de bovenarm naar buiten te draaien.
- Teres minor: ligt ook aan de achterkant en helpt bij het naar buiten draaien van de bovenarm.
- Subscapularis: ligt aan de voorkant van het schouderblad. Deze spier helpt de bovenarm naar binnen te draaien.
Je gebruikt deze pezen niet alleen bij grote bewegingen. Ook wanneer je iets voor je houdt of een jas aantrekt, helpen ze de schouderkop te sturen. Andere schouderspieren leveren daarbij kracht voor de beweging van de arm.
Hoe werken de spieren en pezen samen?
Een spier kan samentrekken en zo aan een pees trekken. De pees geeft die trekkracht door aan het bot. Bij het optillen van je arm helpt de supraspinatus bijvoorbeeld om de beweging te beginnen. Tegelijk werken andere spieren mee om de arm verder omhoog te brengen en de schouderkop stabiel te houden.
Bij het reiken naar een hoge plank beweegt ook het schouderblad mee. Daardoor blijft de schouderkom zo goed mogelijk onder de schouderkop. Spieren en pezen rond de schouder werken dus samen, in plaats van elk een beweging helemaal alleen uit te voeren.
Klachten aan schouderspieren en pezen herkennen
Pijn in de schouder kan uit een spier of pees komen, maar ook uit andere delen rond het gewricht. Alleen de plek van de pijn laat meestal niet met zekerheid zien welke structuur de oorzaak is.
Bij een peesklacht kun je pijn voelen als je je arm optilt, iets draagt of op de pijnlijke schouder ligt. Soms merk je ook dat de arm minder sterk is. Een klacht van de lange bicepspees kan pijn geven aan de voorkant van de schouder, bijvoorbeeld bij tillen.
Een pees kan geïrriteerd raken na een periode van meer of zwaarder gebruik dan je gewend bent. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij herhaald werk boven schouderhoogte. Niet iedere pijnlijke pees is ontstoken. Ook spierpijn na een ongewone inspanning betekent niet automatisch dat een pees beschadigd is.
Bij een scheur in een pees kunnen pijn en krachtsverlies voorkomen. Zo’n scheur hoeft niet altijd geopereerd te worden. Welke behandeling past, hangt onder meer af van de klachten, de functie van de arm en de oorzaak van de scheur.
Wat kun je doen bij een pijnlijke schouder?
Pas activiteiten die de pijn duidelijk uitlokken tijdelijk aan. Je kunt bijvoorbeeld minder zwaar tillen of werk boven schouderhoogte afwisselen met taken waarbij je je arm lager houdt. Blijf de schouder binnen de grenzen van wat prettig gaat bewegen, in plaats van hem helemaal stil te houden.
Een rustige beweging is het schuiven van je hand over een tafel: zit aan tafel en schuif je hand langzaam naar voren en weer terug. Ga niet verder als de pijn duidelijk toeneemt. Na een operatie of bij een bekende peesscheur zijn oefeningen niet voor iedereen hetzelfde. Volg dan het plan van je behandelaar.
Maak een afspraak met je huisarts als de pijn niet verbetert, je arm steeds minder sterk wordt of je de schouder moeilijk kunt gebruiken. Neem dezelfde dag contact op als je na een val je arm niet goed meer kunt optillen, of als je schouder rood en warm is en je ook koorts hebt. Bel direct 112 bij schouderpijn met druk op de borst, benauwdheid of zweten.
Veelgestelde vragen over schouderspieren en pezen
Wat zijn symptomen van een aandoening van de rotator cuff?
Pijn bij het optillen of draaien van de arm komt vaak voor. Ook pijn bij het liggen op de schouder en minder kracht kunnen passen bij een probleem met de rotator cuff. Deze klachten bewijzen op zichzelf niet dat een pees gescheurd is.
Hoe lang duurt een peesklacht in de schouder?
Dat verschilt per persoon en hangt af van de oorzaak en belasting. Klachten kunnen na enkele weken afnemen, maar ook maanden aanhouden. Een arts of fysiotherapeut kan helpen beoordelen wat passend is als herstel uitblijft.
Welke oefeningen zijn goed voor de rotator cuff?
Dat hangt af van de klacht en van wat je schouder aankan. Rustig bewegen kan een begin zijn; later kunnen oefeningen om de spieren te versterken passend zijn. Bij een peesscheur of na een operatie is een persoonlijk oefenplan belangrijk.
Een schouderpees werkt zelden alleen. Door de belasting rustig op te bouwen, krijgen de spieren en pezen rond de schouder de kans om samen weer sterker te worden.


