Even geen grip hebben op de ruimte om je heen, het gevoel dat alles draait of wegzakt: duizeligheid kan veel verschillende oorzaken hebben. In de meeste gevallen zit het probleem in het evenwichtsorgaan in je oor, maar ook spanning, lage bloeddruk of een infectie kunnen je duizelig maken. Wat precies veroorzaakt duizeligheid, hangt sterk af van het type gevoel dat je ervaart.
Hoe werkt je evenwicht eigenlijk?
Je lichaam houdt je evenwicht bij met behulp van drie systemen tegelijk: je ogen, je spieren en gewrichten, en je evenwichtsorgaan in het binnenoor. In dat binnenoor zitten kleine buisjes gevuld met vloeistof. Als je beweegt, beweegt die vloeistof mee en stuurt je hersenen een signaal. Kloppen die signalen niet, of klopt de informatie van je ogen en spieren niet met wat je oor doorstuurt, dan word je duizelig. Je hersenen raken als het ware in de war.
De meest voorkomende oorzaken van duizeligheid
Er is niet één antwoord op wat duizeligheid veroorzaakt. Er zijn meerdere aandoeningen en situaties die een rol kunnen spelen. Dit zijn de meest voorkomende:
- BPPD (benigne paroxysmale positieduizeligheid): Dit is de meest voorkomende oorzaak van plotse draaiduizeligheid. Kleine kristalletjes in het binnenoor raken los en belanden in de verkeerde buisjes. Het gevolg: heftige duizeligheid bij bepaalde hoofdbewegingen, zoals omdraaien in bed of je hoofd achterover kantelen.
- Neuritis vestibularis: Een infectie van het evenwichtsorgaan of de evenwichtszenuw, vaak na een griep of virale infectie. Je kunt er plotseling ernstig duizelig van worden, soms met misselijkheid en braken.
- De ziekte van Ménière: Bij deze aandoening is er te veel druk van vloeistof in het binnenoor. Naast heftige aanvallen van draaiduizeligheid heb je ook last van oorsuizen en verminderd gehoor.
- Lage bloeddruk: Als je snel opstaat vanuit een liggende of zittende positie, kan je bloeddruk even dalen. Je wordt dan licht in het hoofd of ziet sterretjes. Dit heet orthostatische hypotensie.
- Spanning en hyperventilatie: Stress en angst kunnen je ademhaling veranderen. Als je te snel of te oppervlakkig ademt, verandert de verhouding van zuurstof en koolstofdioxide in je bloed. Dat kan duizeligheid veroorzaken.
- Medicijnen: Sommige medicijnen, zoals bloeddrukverlagende middelen, slaapmiddelen of bepaalde antibiotica, kunnen als bijwerking duizeligheid geven.
- Uitdroging of te weinig eten: Een tekort aan vocht of voedingsstoffen kan je bloeddruk laten zakken en je duizelig maken.
Draaiduizeligheid of licht gevoel in het hoofd?
Het type duizeligheid dat je ervaart, geeft al een eerste aanwijzing over de oorzaak. Bij draaiduizeligheid lijkt de wereld om je heen te draaien, ook als je stilstaat. Dit wijst meestal op een probleem in het evenwichtsorgaan of de evenwichtszenuw. Bij een licht gevoel in het hoofd, waarbij je bijna flauwvalt of het gevoel hebt dat je wegzakt, is de oorzaak vaker een daling van de bloeddruk, uitdroging of overprikkeling van het zenuwstelsel door stress.
Wanneer is duizeligheid een reden om naar de dokter te gaan?
Korte en lichte duizeligheid na snel opstaan of na een drukke dag is meestal onschuldig. Maar soms is een bezoek aan de huisarts verstandig. Ga langs als:
- de duizeligheid plotseling en hevig begint zonder duidelijke reden
- je ook last hebt van gehoorverlies, oorsuizen of een vol gevoel in je oor
- je misselijk bent of braakt door de duizeligheid
- de klachten langer dan een paar dagen aanhouden
- je ook moeite hebt met spreken, zien of bewegen
Die laatste combinatie kan wijzen op een probleem in de hersenen en vraagt om directe medische aandacht.
Wat kun je zelf doen bij duizeligheid?
Bij lichte duizeligheid zijn er een paar praktische stappen die kunnen helpen. Ga rustig zitten of liggen als het opkomt, zodat je niet valt. Drink voldoende water, zeker op warme dagen of als je veel sport. Sta langzaam op uit bed of van een stoel, zeker als je last hebt van een te lage bloeddruk. Vermijd plots draaien van je hoofd als je gevoelig bent voor positieduizeligheid. Bij BPPD bestaan er oefeningen, de zogeheten repositiemanoeuvres, die een arts of fysiotherapeut kan uitvoeren om de losgeraakte kristalletjes terug op hun plek te brengen.
Duizeligheid verdwijnt vaak vanzelf
In veel gevallen trekt duizeligheid na een paar dagen of weken vanzelf weg, vooral als het gaat om een infectie of een tijdelijke verstoring van het evenwichtsorgaan. Je lichaam past zich aan en compenseert het verstoorde evenwichtsorgaan. Duurt het langer of wordt het erger, dan helpt een arts je verder met de juiste diagnose en behandeling.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen duizeligheid en vertigo?
Vertigo is een specifieke vorm van duizeligheid waarbij je het gevoel hebt dat jijzelf of de omgeving om je heen draait, terwijl je stilstaat. Gewone duizeligheid is een breder begrip dat ook een licht gevoel in het hoofd, wazig zien of het gevoel bijna flauw te vallen omvat. Vertigo wijst vaker op een oorzaak in het evenwichtsorgaan.
Kan stress duizeligheid veroorzaken?
Ja, stress en angst kunnen duizeligheid veroorzaken. Bij spanning adem je soms sneller of oppervlakkiger dan normaal. Daardoor verandert de balans van gassen in je bloed, wat kan leiden tot duizeligheid, een licht gevoel in het hoofd of tintelingen. Ontspanning en rustig ademen helpen dan vaak snel.
Waarom word ik duizelig als ik snel opsta?
Als je snel opstaat, zakt er tijdelijk bloed naar je benen. Je bloeddruk daalt even, waardoor er kort minder bloed naar je hersenen gaat. Dat geeft een licht of zweverig gevoel. Dit heet orthostatische hypotensie. Langzamer opstaan, goed drinken en zo nodig een arts raadplegen helpt bij herhaaldelijke klachten.
Kan een oorprobleem duizeligheid veroorzaken?
Ja, het evenwichtsorgaan zit in je binnenoor. Een ontsteking, drukverschil of losgeraakte kristalletjes in dat gebied kunnen direct duizeligheid veroorzaken. Heb je naast duizeligheid ook oorpijn, oorsuizen of slechthorendheid, dan is het slim om dit te laten controleren door een huisarts of kno-arts.
