Een loopneus na het eten van een bepaald product, jeukende ogen in de lente of huiduitslag na contact met een dier: dit kunnen allemaal tekenen zijn van een allergie. Bij een allergie reageert je immuunsysteem overdreven op een stof die voor de meeste mensen onschadelijk is. De verschillende soorten allergieën herkennen is lastig, omdat de klachten sterk kunnen lijken op een gewone verkoudheid of andere aandoening. Toch zijn er duidelijke patronen die je helpen om het verschil te zien.
Hoe werkt een allergische reactie?
Je immuunsysteem beschermt je normaal gesproken tegen schadelijke stoffen zoals bacteriën en virussen. Bij een allergie gaat dat systeem in de fout: het herkent een onschuldige stof, het allergeen, als een gevaar. Je lichaam maakt dan antistoffen aan en geeft stoffen zoals histamine vrij. Die histamine veroorzaakt de bekende klachten: jeuk, zwelling, roodheid of een lopende neus.
Een allergische reactie kan snel optreden, soms al binnen enkele minuten na contact met het allergeen. In andere gevallen duurt het enkele uren voordat je klachten merkt. Dat maakt het soms moeilijk om de oorzaak te achterhalen.
De meest voorkomende soorten allergieën
Allergieën zijn wijdverspreid en ze komen in veel verschillende vormen voor. Dit zijn de meest bekende soorten:
Hooikoorts (pollenallergie) is een van de bekendste. Je bent allergisch voor stuifmeel van grassen, bomen of kruiden. Klachten zijn niezen, een loopneus, jeukende en waterige ogen en een verstopte neus. De klachten zijn seizoensgebonden: ze zijn het ergst als planten bloeien.
Huisstofmijtallergie geeft het hele jaar door klachten, want huisstofmijt zit altijd in huis. Je herkent het aan een verstopte neus, niezen, jeukende ogen en soms benauwdheid. De klachten zijn vaak ’s ochtends het ergst, vlak na het opstaan.
Dierenallergie treedt op bij contact met dierlijke huidschilfers, speeksel of urine, niet direct met de vacht zoals veel mensen denken. Honden, katten en knaagdieren zijn veelvoorkomende veroorzakers. Klachten zijn vergelijkbaar met hooikoorts.
Voedselallergie is een reactie op bepaalde voedingsmiddelen. Bekende allergenen zijn pinda’s, noten, melk, eieren, gluten, vis en schaal- en schelpdieren. Klachten na het eten kunnen zijn: jeuk in de mond of keel, huiduitslag, buikpijn, misselijkheid of in ernstige gevallen benauwdheid.
Insectengifallergie ontstaat na een steek van een bij of wesp. Bij de meeste mensen is een steek pijnlijk maar onschadelijk. Bij mensen met een allergie kan een steek leiden tot ernstige klachten, tot en met anafylaxie.
Contactallergie ontstaat door huidcontact met een stof, zoals nikkel, latex of bepaalde cosmetica. Je herkent het aan roodheid, blaasjes of eczeem op de plek van contact.
Medicijnenallergie kan optreden bij het gebruik van bepaalde geneesmiddelen, zoals penicilline. Klachten zijn huiduitslag, jeuk of in ernstige gevallen een heftige allergische reactie.
Zo herken je de signalen van een allergie
Herken je de soorten allergieën aan hun klachten? Deze signalen wijzen op een mogelijke allergische reactie:
- Niezen, een lopende of verstopte neus zonder koorts
- Jeukende, rode of waterige ogen
- Huiduitslag, netelroos of eczeem
- Jeuk in de mond of keel na het eten
- Benauwdheid of piepende ademhaling
- Zwelling van lippen, tong of gezicht
- Buikpijn, misselijkheid of diarree na bepaald voedsel
- Klachten die steeds terugkomen in dezelfde situatie of na hetzelfde voedsel
Het patroon is belangrijk. Komen de klachten telkens terug in hetzelfde seizoen, na hetzelfde voedsel of in dezelfde omgeving? Dan is de kans groot dat er sprake is van een allergie.
Wanneer is het gevaarlijk?
De meeste allergische reacties zijn vervelend maar niet levensbedreigend. In zeldzame gevallen kan een reactie uitlopen op anafylaxie. Dit is een ernstige, snelle reactie waarbij meerdere lichaamssystemen tegelijk worden aangetast. Signalen zijn een plotselinge daling van de bloeddruk, ernstige benauwdheid, een snelle hartslag en verlies van bewustzijn. Anafylaxie is een medische noodtoestand. Bel direct 112 als je dit vermoedt.
Wat kun je doen als je een allergie vermoedt?
Heb je het vermoeden dat je ergens allergisch voor bent? Ga dan naar de huisarts. Die kan je doorverwijzen voor een allergietest, zoals een huidpriktest of een bloedtest. Met een juiste diagnose weet je precies waarvoor je gevoelig bent en kun je gerichter actie ondernemen, zoals het vermijden van het allergeen of het gebruik van medicijnen.
Probeer in de tussentijd bij te houden wanneer je klachten hebt en in welke omstandigheid. Noteer wat je at, waar je was en wat je deed. Die informatie helpt de arts om sneller de juiste oorzaak te vinden.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of ik een allergie heb of gewoon verkouden ben?
Een verkoudheid gaat meestal na een week of twee vanzelf over en gaat vaak gepaard met koorts of spierpijn. Een allergie geeft vergelijkbare klachten, maar zonder koorts. De klachten komen bovendien steeds terug in dezelfde situatie, hetzelfde seizoen of na hetzelfde voedsel. Dat patroon is een belangrijk verschil.
Kan een allergie op latere leeftijd ontstaan?
Ja, een allergie kan op elk moment in je leven ontstaan, ook als volwassene. Het is mogelijk dat je jarenlang ergens geen last van had en er opeens wel op reageert. Dit komt doordat je immuunsysteem zich door de jaren heen kan veranderen.
Wat is het verschil tussen een allergie en een intolerantie?
Een allergie is een reactie van het immuunsysteem op een stof. Een intolerantie, zoals lactose-intolerantie, is een probleem met de vertering en heeft niets te maken met het immuunsysteem. Klachten bij een intolerantie zijn vaak maag- en darmklachten. Een allergie kan ook huid-, oog- en luchtwegklachten geven en in ernstige gevallen een heftige reactie veroorzaken.
Kan ik zelf testen of ik ergens allergisch voor ben?
Thuis testen is niet betrouwbaar. Zelfdiagnose op basis van een eliminatiedieet of zelftests uit de winkel geeft geen zekere uitkomst. Een allergietest bij de huisarts of allergoloog, zoals een huidpriktest of bloedonderzoek, geeft een betrouwbare diagnose. Alleen dan weet je zeker waarvoor je gevoelig bent.
